Aanvraag tot bescherming van het poortgebouw van het viaduct over de Zonnekemeers
(de oude verbindingsweg tussen het Sint-Janshospitaal en de Minnewaterkliniek)
1. Geschiedenis en beschrijving van het viaduct
In de Prof. Dr. J. Sebrechtsstraat (vóór1948 Gasthuisstraat genoemd) bevond zich het Gasthuisvoorbejaarde vrouwen.
Dit Gasthuis wordt in 1886 door arch L.Delacenserie gebouwd in opdracht van de Commissie der Burgerlijke Godshuizen. In 1892 wordt het gasthuis door bisschop Faict ingewijd met als naam het Sint-Antonius instituut. Het zijn de zusters van liefde (opgericht in 1803 en gevestigd in het voormalig Karthuizerinnenklooster) die de zorg van de bejaarde en zieke vrouwen op zich nemen.
Het nabijgelegen Sint-Janshositaal had reeds enkele jaren problemen met overbevolking. De Commissie van Openbare Onderstand onderzoekt in 1933 onder impuls van Dr J.Sebrechts de mogelijkheden om de heelkundige diensten in het gasthuis onder te brengen. De zusters van Liefde verlaten in dat jaar het gasthuis en de bejaarden worden in verschillende andere inrichtingen geplaatst, onder andere OLV ter Potterie. In 1935 beslist de COO dat het Gasthuis als een ziekenhuis voor heelkunde wordt ingericht. Er wordt een verbindingsweg tussen het Sint-janshospitaal en de nieuw ingerichte Minnewaterkliniek gepland. De opdracht wordt toevertrouwd aan architect Luc Viérin. De plannen worden goedgekeurd in 1936 (zie copie van de plannen opgerold in bijlage, alleen bij exemplaar aan mevrouw Goossens). Het plan voorziet een overdekte brug ( het poortgebouw) over de Zonnekemeers in een Brugse neogotische stijl met 2 sierlijke hoektorentjes aan de kant van het Sint-Janshospitaal. In de gevel aan de oostkant is een reliëfbeeld voorzien van Sint-Jan de Doper met het Lam (zie bijlage 1), gebeeldhouwd in 1925 door Michiel Poppe, en aan de westkant het beeld van Sint-Jan de Evangelist. Het behoeft geen betoog dat beide beelden verwijzen naar het Sint-janshospitaal.
De werkzaamheden zijn afgelopen in 1938.
In bijlage 2a en 2b enkele foto’s van het poortgebouw tijdens de werkzaamheden in 1938. Zoals te zien is op die foto’s was de Zonnekemeers veel smaller dan nu het geval is. De rooilijn werd verlegd en vooral de huizen langs de kant waar later de verpleegsterschool zal komen worden gesloopt
(zie bijlage 2c en 2d). In het wevershof verdwijnen enkele arbeidershuisjes van het fort voor de doorgang. Ook de voorgevel van het koetshuis wordt in 1970 verbouwd.
In bijlage 3a, 3b en 3c zien we enkele fotos uit de beeldbank genomen na 1970.
Bij de verhuis van het Sint-Janhospitaal naar de nieuwe gebouwen in Sint-Pieters, wordt de verbindingsweg overbodig.
In 1992 wordt bij een wijziging van het erfpachtcontract het poortgbouw en talud bij het grondgebied en gebouwen in erfpacht gevoegd. De bedoeling is uitdrukkelijk dat de erfpachthouder het poortgebouw goed zou onderhouden. Nog in 1992 wordt een vergunning verleend om de talud aan de kant van het Oud Sint-Jan af te breken en het vrijgekomen terrein wordt geintegreerd in de parking. Het poortgebouw bevindt zich nu in zeer slechte staat .
De verbindingsweg aan de zuidkant is nog steeds aanwezig , een deel van de open ruimte wordt gebruikt om de huizen aan die kant van de Zonnekemeers en Oostmeers een extra tuin en uitgang te geven. Een ander deel wordt gebruikt voor garageboksen. De verbindingsweg komt nu halverwege uit op de Oostmeers. Het verdere verloop van de voormalige verbindingsweg is afgesloten en maakt nu deel uit van het klooster van het Begijnhof.
2. De architect Luc Viérin
De architect Luc Viérin (1903- 1979) maakt deel uit van een familie van architecten die in Brugge een belangrijke rol hebben gespeeld. Zij vader Jozef Viérin (1872- 1949) heeft o.a. het voormalige neus-, keel- en oorkliniek en het Groeningemuseum ontworpen. Zijn zoon Piet Viérin (1935- ) heeft heel wat kunstige herstellingen op zijn actief zoals het huis « die Croone » maar ook nieuwbouw zoals het VTI langs de Begijnenvest.
Het curriculum vitae van Luc Viérin nemen we over uit « Stenen herleven » onder redactie van Luc Constandt (zie onderaan deze pagina)
3. De beeldhouwer Michiel Poppe
Michiel Poppe maakte verschillende beeldhouwwerken voor de stad Brugge. Van zijn hand zijn ondermeer de maquette uit 1957 van de Karolingische Sint-Donaas kerk op de Burg die thans jammer genoeg in een stadswerkplaats aan de Sint Pieterskerklaan staat te verkommeren.
Andere werken zijn het beeld van Sint-Adriaan in de gevel van de Gentpoort , de reliëfs die dagen van de week voorstellen in Sint-Amandsstraat nr 26 en in de Steenstraat 79.
(zie ook bijlage 5)
4. Motivatie voor de bescherming.
Het poortgebouw is een eenvoudige laat neogotisch constructie uit 1936 met twee torentjes aan de kant van het Oud Sint-Jan. Het werd ontworpen door de bekende Brugse architect Luc Viérin en voorzien van beeldhouwwerken van Michiel Poppe, bekend van reliëfbeeldhouwwerken in Brugse gevels.
Het poortgebouw is vooral zeer beeldbepalend voor de straat : het is de meest gefotografeerde « poort » van Brugge. Gezien zijn geisoleerde ligging aan de kant van de site van Oud Sint-Jan komt zijn profiel met torentjes zeer goed tot zijn recht.
Dat het poortgebouw als zeer waardevol voor de stad wordt geacht blijkt onder andere uit de volgende feiten.
Bij de uitbreiding van het erfpachtcontract in 1992 wordt uitdrukkelijk gesteld dat het poortgebouw door de erfpachthouder moet bewaard en onderhouden blijven.
Bij de plannen van de nv MOH in 2008 om op de site van Oud Sint-Jan eventueel een « historisch museum » op te richten wordt door de stad gesteld dat het poortgebouw moet bewaard blijven en geintegreerd worden.
Het is historisch interessant omdat het een uniek en kenmerkend restant is van de verbinding tussen het Oud Sint-janshospitaal en de Minnewaterkliniek. Die verbinding is een markant feit uit de geschiedenis en expansie van het Sint-janshospitaal en sterk verbonden met de persoon van Prof. Dr. J. Sebrechts.
5. Bronnen
- Bouwen door de eeuwen heen 18nb Zuid
- Gids voor Oud brugge door J. Ballegeer
- Langs Brugse beelden door J. Ballegeer
- Stenen Herleven onder redactie van L.Constandt
- 800 jaar Sint-Janshospitaal door H.Lobelle en M.Goetinck
- De Brugse parochies door J.A. Rau
- Brugge in oude prentkaarten door J.A. Rau
- Beeldenbank Brugge
